VLB branche homepage VLB branche organisatie VLB branche producten VLB branche projecten VLB branche fac VLB branche contact

REACh

REACh – veilig gebruik van producten ten aanzien van milieu en volksgezondheid

De meeste chemische stoffen op de markt zijn niet getest op milieuvriendelijkheid en gevolgen voor de gezondheid bij specifieke toepassingen. Om de veilige productie en toepassing te garanderen, hebben de leden van de Europese Unie de uniforme chemicaliënwet REACh (Registration, Evaluation, Authorisation of Chemicals) goedgekeurd voor een betere bescherming van mens en milieu.

De technisch hoge standaard van de huidige maatschappij is voor een groot deel te danken aan het gebruik van chemische stoffen die we terugvinden in tal van producten om ons het leven gemakkelijker en mooier te maken. Vele producten zouden zonder de bijdrage van de chemische industrie niet geproduceerd kunnen worden. Dankzij deze ontwikkeling zijn er vandaag zo’n 30.000 verschillende chemische stoffen in ongeveer 100.000 producten op de Europese markt.

Om de veilige productie en toepassing van chemische stoffen te garanderen, hebben de leden van de Europese Unie de uniforme chemicaliënwet REACh goedgekeurd met het oog op een betere bescherming van mens en milieu. De REACh-verordening bepaalt voor heel Europa nieuwe normen voor de registratie, beoordeling en autorisatie van bestaande en nieuwe chemische stoffen. Met REACh staat de Europese industrie voor de omzetting van de omvangrijkste wetgeving op het gebied van milieubeleid, die de afgelopen twintig jaar in de EU van toepassing was.

Registration, Evaluation, Authorisation of Chemicals: wat is REACh?

Met de inwerkingtreding van de chemicaliënwet op 1 juni 2007 werd een meerjarig beleidsproces afgesloten. Voortaan moeten chemische bedrijven tal van nieuwe en uitdagende verplichtingen nakomen. Het REACh-systeem stelt zowel de producenten als importeurs verantwoordelijk voor de veiligheid van hun chemische stoffen (omkering van de bewijslast). Voortaan mogen in het Europese goederenverkeer enkel nog stoffen verhandeld worden, waarvoor voldoende gegevens gedeponeerd werden bij het Europees agentschap voor chemische stoffen in Helsinki (“no data – no market”, namelijk ”zonder gegevens geen markt”). Daarbij worden niet alleen de eigenschappen van de stof maar ook de toepassingen beoordeeld.

Registratie

Stoffen die niet geregistreerd zijn, mogen niet geproduceerd of op de markt gebracht worden. Stoffen die reeds op basis van de vorige EU-verordening als nieuwe stoffen aangegeven werden, worden beschouwd als geregistreerd. Voor stoffen die bij de inwerkingtreding van REACh al in het Europese goederenverkeer werden verhandeld , ook phase-in stoffen genoemd, gelden langere overgangstermijnen van drieënhalf, zes of elf jaar, afhankelijk van de productiehoeveelheid en de mogelijke risico’s. Deze zijn echter alleen maar geldig wanneer ze tussen 1 juni 2008 en 1 december 2008 vooraf registreerd werden. In deze fase moeten de producenten en importeurs bij het Europees Agentschap alle bestaande stoffen aangeven, die ze later willen laten registreren. Voor de registratieplicht volgens REACh werd voorzien in een tijdspanne tot 31 december 2018.

De geregistreerde gegevens worden vanaf 1 januari 2009 door het Agentschap op het internet bekendgemaakt. De bedoeling van de registratie vooraf is dat producenten en importeurs op een informatieuitwisselingforum communiceren en informatie over identieke stoffen uitwisselen. Op basis van deze lijst kunnen downstreamgebruikers vaststellen welke grondstoffen ook in de toekomst beschikbaar zijn en waar ze knelpunten kunnen verwachten. In ieder geval moeten downstreamgebruikers controleren of de voor hen belangrijke stoffen door hun leverancier vooraf registreerd werden. Voor essentiële grondstoffen mag een eigen registratie vooraf uitgevoerd worden om productieverlies te vermijden.

REACh is van toepassing – wat verandert er?

Dankzij de nieuwe Europese chemicaliënwet moeten de producenten en importeurs van chemische stoffen verklaren dat hun stoffen, preparaten en producten niet schadelijk zijn voor het milieu en voor de gezondheid van de verdere verwerkers of gebruikers. Zij worden bijgevolg verantwoordelijk gesteld voor de veilige toepassing van de door hen geproduceerde en gebruikte chemische stoffen. De formuleerders van preparaten, nemen volgens REACh een centrale positie tussen de producenten en gebruikers van chemische stoffen in en zijn verantwoordelijk voor een sluitende risicocommunicatie in de toeleveringsketen.

Gevolgen en effecten

Gebruiksfase naar het voorbeeld van een werkruimte met epoxy (EP)-laag.
Uit REACh afgeleide grenswaarden voor een blootstelling aan stoffen uit de uitgeharde laag: ”periodieke inhalatie”

Gebruiksfase naar het voorbeeld van een woongebouw met EP-laag.
Uit REACh afgeleide grenswaarden voor de langdurige blootstelling aan stoffen uit de uitgeharde laag: ”bestendige inhalatie”

Gebruiksfase naar het voorbeeld van een architectonisch betonoppervlak dat blootgesteld wordt aan verwering.
Uit REACh afgeleide grenswaarden voor een korte blootstelling van het regenwater aan stoffen uit het bouwstofoppervlak: ”periodiek watercontact”

Gebruiksfase naar het voorbeeld van een injectie in de ondergrond.
Uit REACh afgeleide grenswaarden voor een langdurige blootstelling van het grondwater aan stoffen uit het uitgeharde injectiemateriaal: ”bestendig watercontact” REACh impliceert niet alleen verplichtingen voor de producenten en importeurs van chemische stoffen maar ook voor de downstreamgebruikers. Daartoe behoren volgens REACh ondernemingen die stoffen en/of preparaten gebruiken om daaruit nieuwe preparaten te produceren (formuleerders), en die stoffen en/of preparaten gebruiken voor industriële of beroepsactiviteiten (eindgebruiker/verwerker).

Met de inwerkingtreding van REACh is er ook de verplichting om informatie in beide richtingen van de toeleveringsketen door te geven. Zowel leveranciers als klanten moeten nieuwe informatie doorgeven. Ook de downstreamgebruikers krijgen dus bijkomende verplichtingen. Als gebruiker van chemische stoffen in de EU is het doorgaans voldoende om na te gaan of de toepassing gedekt wordt door het veiligheidsinformatieblad. Daarnaast moeten de daarin beschreven maatregelen voor risicovermindering nagekomen worden. Als aan één van de voorwaarden niet wordt voldaan of er onzekerheid bestaat over de risicovermindering, dan wordt er informatie uitgewisseld met de leverancier opdat deze de toepassing kan beoordelen en in het veiligheidsinformatieblad kan opnemen. Een andere mogelijkheid is om de toepassing onafhankelijk van de leverancier te laten beoordelen en een eigen informatieblad op te stellen.

Mogelijke gevolgen voor downstreamgebruikers

Eigen toepassing wordt niet gedekt

Er moeten bijkomende maatregelen voor risicovermindering getroffen worden

Er moeten aanvullende blootstellingsscenario’s uitgewerkt worden

VLB leden klaar voor REACh

Met REACh wordt het Europese chemicaliënbeleid grondig geherstructureerd, wat rechtstreekse gevolgen voor het internationale goederenverkeer heeft. Door zich al tijdens de ontwikkelingsfase van REACh te engageren, zijn de VLB leden vandaag optimaal voorbereid op de nieuwe chemicaliënverordening.

Blootstelling
Stoffen die in chemische producten aanwezig zijn, kunnen mogelijk een invloed op de mens en het milieu hebben.

Blootstellingsgrenswaarden
Volgens REACh worden specifieke standaardgevallen als voorbeeld van een blootstelling bepaald. Op basis van erkende informatie op het gebied van toxicologie en ecotoxicologie worden grenswaarden met betrekking tot de duur en omvang van de blootstelling van bepaalde stoffen geformuleerd.

Stofbeoordeling en stofdossier
In het kader van de beoordeling van de veiligheid van een chemische stof wordt aan de hand van grondige materiaaltests en -controles een correlatie met de gestelde grenswaarden bepaald en gecontroleerd of deze nageleefd worden.

Blootstellingsscenario
Op basis van de onderzoeksresultaten worden de toepassingsvoorwaarden en – gebieden bepaald, waarvoor de chemische producten op het gebied van blootstelling van mens en milieu geschikt zijn.

Periodieke inhalatie
Standaardgeval voor een blootstelling van mensen via inhalatie: bv. werkruimte

Bestendige inhalatie
Bijzonder geval voor een blootstelling via inhalatie bij personen die bijzondere bescherming nodig hebben: bv. oude of zieke mensen en kinderen – ook bij privégebruik

Periodiek watercontact
Standaardgeval voor een mogelijke uitwassing van stoffen uit chemische producten in het geval van een blootstelling aan water bv. regenbui op architectonisch betonoppervlak

Bestendig watercontact
Bijzonder geval bij de toepassing van chemische producten die langdurig in contact komen met water: bv. grondwatercontact van injectiematerialen
Verwerking van zuivere, ongemengde of reeds gemengde maar nog niet uitgeharde kunststofproducten bv. tijdens de verwerking binnen of bij het injecteren

Documentatie

Met dank aan MC Bouwchemie voor haar documentatie

Wat moeten de producenten en importeurs in acht nemen?
Door de nieuwe Europese chemicaliënwet moeten de producenten en importeurs van chemische stoffen verklaren dat hun stoffen, preparaten en producten niet schadelijk zijn voor het milieu en voor de gezondheid van de verdere verwerkers of gebruikers. Zij worden dus verantwoordelijk gesteld voor de veilige toepassing van de door hen geproduceerde en gebruikte chemische stoffen. Daartoe behoren volgens REACh ook de zogenaamde downstreamgebruikers. Dit zijn ondernemingen die stoffen en/of preparaten gebruiken om daaruit nieuwe preparaten te produceren, en die stoffen en/of preparaten in het kader van industriële of beroepsactiviteiten gebruiken (eindgebruiker/verwerker).

Verplichting om zelf de verantwoordelijkheid te nemen
Verschuiving van de verantwoordelijkheid van de overheid naar de onderneming Om de voor milieu en gezondheid onschadelijke toepassing van stoffen, preparaten en producten te garanderen, leggen de producenten de mogelijke toepassingsgebieden vast. Deze gegevens worden in de technische fiches en de veiligheidsinformatie bladen genoteerd. Aan de basis van de bepaling van de toepassingsgebieden liggen uitvoerige controles, een beoordeling en de opstelling en indiening van een stofdossier bij het Agentschap voor chemische stoffen in Helsinki.

Waarover moeten de producenten informatie verschaffen?

Belangrijke stofinformatie

Bepaling van toepassingsgebieden

website ontwerp en bouw: Haka Prins